Keerpunt: linkse samenwerking?
Dit weekeinde stond in het teken van een tweetal partijcongressen. Waar het CDA een krampachtige poging deed om radicaal naar het midden te gaan (en daarmee bevestigt dat het blijkbaar nu rechts van dat midden te staan), wendde Job Cohen zich juist van dat midden af. Dat het CDA meer radicaal wil zijn, of beter gezegd lijken, is niet zo vreemd. De laatste jaren komt ‘radicaal’ steeds meer in. Dat begon na de alles-lijkt-goed-te-gaan-dus-waarom-veranderen-jaren van Paars met de opkomst met de stevige boodschap van Pim Fortuyn. De politieke instabiliteit die volgde na het electorale succes van diens LPF in maart 2002, maar met name ook zijn tragische dood in mei van datzelfde jaar, wordt anno 2012 nog steeds gevoeld.
Het gevoel van onbehagen dat die instabiliteit voedt, was voor een deel al ingegeven door de opkomst van het moslimfundamentalisme en de terroristische excessen die dit met zich meebracht, en werd vooral versterkt door het klappen van de dotcom-bel in de Verenigde Staten en het vergiftigd raken van de hypotheekmarkt in datzelfde land. In Europa bracht de Euro toch niet de zegeningen die beloofd en verwacht waren, mede veroorzaakt door slecht doordachte en daarna nog slechter uitgevoerde afspraken over het stabiel houden van de monetaire markt. Tel daarbij op mondiaal sterk stijgende brandstof- en voedselprijzen en een toenemende werkloosheid en een zwakke electorale ondergrond is gecreëerd.
De afgelopen jaren heeft er met name een versterking plaatsgevonden van de radicale vleugels van het politieke spectrum: op links profiteerde daar met name de Socialistische Partij van en op rechts in eerste instantie de LPF, daarna de van de VVD afgesplitste Rita Verdonk, kampioen van de peilingen, maar nooit bij de verkiezingen en inmiddels de PVV van Geert Wilders. Het ooit zo populaire midden wordt daarmee steeds leger. Met een naar links trekkende PvdA en naar rechts neigende VVD, blijven alleen het CDA, D66 en Groen Links over.
Maar goed, op het congres van de PvdA kondigde Job Cohen aan in elk geval niet meer het middelpunt te willen zijn van de coalitiespelletjes van VVD, CDA en gedoger PVV. Juist omdat verwacht wordt dat op een aantal belangrijke ‘hervormingsvoorstellen’ van dit kabinet de PVV zijn gedoogrol zal opgeven, hengelen de kabinetspartijen naar een gematigde PvdA. Maar na een aantal keren de reddende hand te hebben toegestoken, met name bij de Euro, heeft Cohen terecht aangekondigd dat de PvdA niet meer de rol van ‘schaduwgedoger’ wil spelen. Uit het regeringskamp werd daarop verontwaardigd gereageerd, maar het was eerder verbazingwekkend dat de PvdA in voorkomende gevallen tot op heden die rol heeft gespeeld.
Met de komst van de in elk geval linkser ogende Hans Spekman wordt het steven gewend en gericht op SP en Groen Links. Dit heeft al concreet geleid tot het gezamenlijk organiseren van bijeenkomsten van deze partijen, waarbij overigens met name de SP en in veel mindere mate de PvdA domineerde. De boodschap is echter helder: er moet een progressief alternatief komen voor het teveel vanuit de markt georiënteerde denken van Rutte c.s. Dat er nog fors te overbruggen verschillen zijn tussen de partijen is duidelijk, maar deze zijn zeker niet onoverkomelijk. Of dat zal leiden tot een Keerpunt, zoals bij de verkiezingen het gezamenlijke programma van toen nog PvdA, D’66 en PPR heette, moet nog blijken.
In de jaren zeventig werd de samenwerking tussen partijen vooral in de lokale politiek zichtbaar. Daarom was het afgelopen weekeinde niet alleen dat van de landelijke partijcongressen, maar werd een ontluikende samenwerking ook in Schiedam zichtbaar. Op sociaal gebied gaan de linkse partijen PvdA, SP en GL, samen goed voor 13 zetels in de raad, bekijken in hoeverre er tot gezamenlijke standpunten gekomen kan worden. Ook op het gebied van bijvoorbeeld volkshuisvesting, milieu en andere kwesties vermoed ik dat er ook lokaal een radicaal ander geluid kan gaan doorklinken. En daarmee zou dan veertig jaar na Keerpunt een gezamenlijk links geluid weer realiteit kunnen worden.